banerpopr

Zasoby wód regionu wodnego Warty


 

Przepływy charakterystyczne i zasoby dyspozycyjne w rzekach Regionu Wodnego Warty

pobierz plik w formacie (PDF)

 

 

Ocena stanu ilościowego wód wg zlewni bilansowych


Elementy oceny stanu ilościowego wód powierzchniowych

  • Pojemność użytkowa zbiorników wodnych
  • Wskaźnik pojemności użytkowej zbiorników wodnych do odpływu
  • Wskaźnik poborów wody powierzchniowej do odpływu całkowitego
  • Wskaźnik poborów wody powierzchniowej (dla celów komunalnych, produkcyjnych, nawodnienia w rolnictwie.) do odpływu całkowitego
  • Wielkości zrzutów wód kopalnianych
  • Przerzuty wody

 

Ocena stanu ilościowego wód powierzchniowych wg zlewni bilansowych

Ranking* Nazwa Nr zlewni Ocena stanu ilościowego
1 Warta od Liswarty do Widawki III b. dobry
2 Liswarta bez Kocinki II dobry
3 Widawka IV dobry
4 Ner VI dobry
5 Prosna VIII dobry
6 Warta od Prosny do kan. Mosińskiego IX dobry
7 Wełna XI dobry
8 Obra XIII dobry
9 Drawa XVII dobry
10 Dona Warta XVIII dobry
11 Górna Warta I średni
12 Warta od Obrzycka do Noteci XII średni
13 Noteć pradoliny toruńsko - eberswaldzkiej XV średni
14 Gwda XVI średni
15 Warta od Neru do Prosny VII słaby
16 Poznańskie Dorzecze Warty X słaby
17 Warta od Widawki do Neru V b. dobry
18 Górna Noteć XIV b. dobry

 

* Wyższa pozycja w rankingu oznacza lepszy stan zlewni

 

Ocena stanu ilościowego wód powierzchniowych w zlewniach bilansowych

 

 

Elementy oceny stanu ilościowego wód podziemnych

  • Wskaźnik poborów wody podziemnej odniesionej do modułu odpływu podziemnego
  • Obniżenie zwierciadła wód podziemnych
  • Deficyt zasobów podziemnych
Ranking* Nazwa Nr zlewni Ocena stanu ilościowego
1 Obra 13 b. dobry
2 Drawa 17 b. dobry
3 Noteć pradoliny toruńsko - pyzderskiej 15 b. dobry
4 Gwda 16 b. dobry
5 Widawka 4 b. dobry
6 Wełna 11 b. dobry
7 Górna Noteć 14 b. dobry
8 Dolna Warta 18 b. dobry
9 Liswarta bez Kocinki 2 dobry
10 Warta od Liswarty do Widawki 3 dobry
11 Warta od Obrzycka do Noteci 12 dobry
12 Górna Warta 1 dobty
13 Prosna 8 dobry
14 Poznańskie Dorzecze Warty 10 średni
15 Warta od Neru do Prosny 7 średni
16 Warta od Prosny do kan. Mosińskiego 9 średni
17 Warta od Widawki do Neru 5 słaby
18 Ner 6 b. słaby

 

* Wyższa pozycja w rankingu oznacza lepszy stan zlewni

 

Ocena stanu ilościowego wód podziemnych w zlewniach bilansowych

 

 

Ocena stanu jakościowego wód wg zlewni bilansowych


 

Stan jakościowy wód podziemnych

 

Jakość i trendy zmian wód piętra czwartorzędowego

 

Chemizm tych wód jest bardzo zróżnicowany tak w rozprzestrzenieniu poziomym jak i pionowym, z uwagi na zmienność warunków hydrogeologicznych i zmienność występowania zanieczyszczeń antropogenicznych. Wyraźnie odcina się chemizm wód poziomu gruntowego od poziomu wód wgłębnych izolowanych od powierzchni.

 

Wody te są wodami słodkimi, słabo zmineralizowanymi, średniotwardymi, przekraczającymi normę dla wód pitnych w zakresie związków żelaza i manganu.

 

Postępujące zmiany jakości wód poziomów czwartorzędowych dotyczą głównie obszarów zurbanizowanych (duże miasta: Poznań, Leszno, Gorzów Wlkp.) i intensywnej eksploatacji wód (Poznań-Mosina, Gorzów Wlkp., Kalisz-Lis, Gostyń). Procesy silnej degradacji wód piętra czwartorzędowego zachodziły od lat 60-tych do początku lat 90-tych XX wieku i związane były z rozwojem przemysłu, zabudową dużych obszarów miejskich oraz intensywnym stosowaniem nawozów mineralnych bez zwracania uwagi na zanieczyszczenia środowiska, zwłaszcza gruntowo- wodnego. Od lat 90- tych XX wieku obserwuje się stopniową poprawę jakości wód podziemnych w szeregu rejonach, co jest związane z porządkowywaniem gospodarki wodno-ściekowej i odpadowej.

 

Jakość i trendy zmian wód piętra trzeciorzędowego

 

Wody te są wodami słodkimi, średnio twardymi, o mineralizacji traktowanej wg suchej pozostałości 200-500 mg/l.

 

Parametrem, który niekiedy dyskwalifikuje te wody do picia jest wysoka barwa wywołana występowaniem związków humusowych w strefach o małej odnawialności oraz w rejonie rowów tektonicznych i towarzyszących im uskoków prostopadłych. Występowanie wód barwnych wyraźnie wiąże się też z anomalnym występowaniem chlorków, a to występowanie z kolei ma związek z ascenzją (ruch wody ku górze w skałach) wód zmineralizowanych z podłoża (występowanie soli). Są to wody przydatne do zaopatrzenia w wodę

 

Jakość i trendy zmian wód poziomów mezozoicznych

 

W piętrze kredowym występują przeważnie wody wysokiej i średniej jakości. Na obszarach zurbanizowanych i uprzemysłowionych występują wody o niskiej jakości, co jest związane z zanieczyszczeniami antropogenicznymi.

 

Piętro górno-jurajskie jest głównym piętrem wodonośnym na obszarze zlewni górnej Warty i lokalnie środkowej, posiadającym zróżnicowane warunki występowania i kontaktów z powierzchnią terenu oraz poziomami czwartorzędowymi, przez które następuje zasilanie. Stąd wynika obszarowe zróżnicowanie jakości wód podziemnych tego poziomu.

Na obszarach zurbanizowanych i uprzemysłowionych oraz w obrębie dolin rzecznych występują zwiększone wartości związków manganu. W obszarach zanieczyszczeń antropogenicznych występują lokalnie wysokie stężenia chlorków do 110 mgCl/l. Zawartość azotanów w wodach poziomu górno-jurajskiego jest zróżnicowana, lokalnie przekracza normę dla wód do spożycia. Najwyższe wartości stwierdza się w obszarach zabudowy miast i osiedli, co można wiązać z zanieczyszczeniami bytowymi i przemysłowymi.

 

Poziom środkowo-jurajski występuje w środkowej oraz w południowo-zachodniej części zlewni górnej Warty i Liswarty oraz lokalnie Prosny. Na większości obszaru poziomów środkowo- i dolno-jurajskich, występują przeważnie wody o podwyższonych zawartościach związków żelaza i manganu.

Poziom środkowo-jurajski stanowi część kłobucko-częstochowskiego rejonu złóż rud żelaza. Działalność górnictwa rud żelaza jest przyczyną zmian właściwości fizyko-chemicznych wód występujących w tym rejonie, gdzie nastąpiło największe obniżenie i następuje obecnie powrót zwierciadła wody po zaniechaniu eksploatacji do stanu pierwotnego.

 

W wyniku zaniechania eksploatacji rud żelaza w rejonie Częstochowy nastąpiło likwidowanie leja depresyjnego wywołanego odwodnieniem, które spowodowało w jego obrębie zmiany środowiska hydrochemicznego, co zdecydowanie negatywnie wpłynęło na jakość wód podziemnych tego poziomu.

 

Jakość wód w utworach triasowych i górno-dewońskich

 

Skład chemiczny wód kształtują czynniki neogeniczne (zanieczyszczenia pojawiające się w wyniku uwarunkowań przyrodniczych i geologicznych) i antropogeniczne. Żelazo w 90% przekracza normy dla wód do spożycia i może dochodzić do 30 mgFe/l. Wysokie stężenia manganu do 0,45 mgMn/l występują lokalnie.

 

Poziomy wód podziemnych wrażliwych na zanieczyszczenia antropogeniczne

 

W obszarze zlewni Warty zanieczyszczenie zaznacza się we wszystkich poziomach użytkowych pięter wodonośnych występujących do głębokości 30-50 m. Szczególnie wysoki poziom zanieczyszczeń występuje w wodach gruntowych obszarów zasiedlonych, zurbanizowanych, gdzie występują podwyższone lub przekraczające normę stężenia azotanów, siarczanów i chlorków. Obszary wzmożonego zagrożenia to zwłaszcza obszary aglomeracji miejskich położonych w dolinach rzek-gdzie występuje wysoka podatność na zanieczyszczenia.

 

Znaczna ilość (powszechność) zanieczyszczeń w wodach gruntowych jest zagrożeniem dla wód głębiej występujących zwłaszcza w regionalnych obszarach zasilania. Największy udział w degradacji przestrzennej wód podziemnych ma rolnictwo (uprawa i hodowla), często zanieczyszczenia mają charakter obszarowy, a także przez liczne ogniska zanieczyszczeń rozproszonych (zaznacza się to głównie dla wód piętra czwartorzędowego). Znaczny stopień degradacji wód podziemnych powoduje przemysł, a szczególnie górnictwo odkrywkowe.

Znaczny udział w % powierzchni zdegradowanych wód jako wynik odwodnień górniczych, mają wyrobiska kopalni:

Konin - odkrywki: Lubstów, Kazimierz, Jóźwin, Pątnów; Bełchatów, kopalnie rejonu Turka: Władysławów, Koźmin, Adamów oraz rejon kłobucko - częstochowski (kopalnie rud żelaza, zakłady przerobu surowców i przemysł ciężk).

Również duży udział w zakresie degradacji wód podziemnych mają inwestycje z zakresu ochrony środowiska (niska jakość tego typu inwestycji zrealizowanych przed 1991 rokiem) - co przyczyniło się do degradacji wód powierzchniowych (mało sprawne oczyszczalnie ścieków, nieszczelne kolektory, kanalizacje i zbiorniki) i w znacznym stopniu także degradacji wód podziemnych.

 

Lokalnie, do degradacji wód podziemnych przyczyniają się zanieczyszczenia wód substancjami ropopochodnymi (ich trwałość oddziaływania oceniana jest na ponad 100 lat). Szczególnie niekorzystne jest to w obszarach ogólnie uznawanych za deficytowe w wodę podziemną, do których należy zaliczyć Wielkopolskę. Dla części stwierdzonych przejawów zanieczyszczeń nie daje się zidentyfikować ich pochodzenia, zwłaszcza dla ogniska zanieczyszczeń powstałych w I połowie XX w. i starszych. Ocenia się, że w wodach występujących na głębokościach przekraczających 50 m przeważają zanieczyszczenia geogeniczne.

 

Najczęściej o złym stanie jakości wód decydują chlorki i siarczany (wysady solne - ascenzja z podłoża - wpływ tektoniki, przemiany hydrogeochemiczne), barwa, rzadziej żelazo, mangan, związki azotu.

Do degradacji wód podziemnych przyczynia się też intensywna eksploatacja wód podziemnych powodująca zmiany układów krążenia wód i często wywołująca lub sprzyjająca niekorzystnym zjawiskom przesączania się wód z terenów zanieczyszczonych, a także procesom hydrogeochemicznym.

 

Wody podziemne zanieczyszczone - wg pięter wodonośnych

 

 

Wody podziemne wrażliwe na zanieczyszczenia i ich podatność - gruntowy upwp piętra czwartorzędowego

 

Wody podziemne wrażliwe na zanieczyszczenia i ich podatność - wgłębny upwp piętra czwartorzędowego

 

Wody podziemne wrażliwe na zanieczyszczenia i ich podatność - upwp pietra trzeciorzędowego

 

 

Wody podziemne wrażliwe na zanieczyszczenia i ich podatność - upwp piętra mezozoicznego

 

 

Stan jakościowy wód powierzchniowych

 

Dla oceny jakości wód powierzchniowych rozpatrywano następujące grupy wskaźników zanieczyszczeń: tlenowych, biogennych i zasolenia. Przedmiotem porównań były tylko te wskaźniki, które badano w roku 2000 i 2005.

 

Wyniki ocen jakości wód na podstawie trzech grup wskaźników zanieczyszczeń i dodatkowych wskaźników dały następujący wynik klasyfikacji:

 

Wyniki ogólnej klasyfikacji wód powierzchniowych płynących w 2005 r. wg grup wskaźników

Grupa lub wskaźnik zanieczyszczenia % oznaczeń w klasie jakości
I II III IV V
Wskaźniki tlenowe 26 25,8 30,5 14 3,7
Wskaźniki biogenne 35,3 27,9 21 8,1 7,7
Wskaźniki zasolenia 56 30 11 2 1
Zawiesina ogólna 86,5 8,0 3,9 1,0 0,6
Chlorofil "a" 63,9 17,4 9,4 6,1 3,2
Liczba bakterii coli kałow. 1,7 11,3 26,4 36,3 24,3

 

Wyniki dokonanej oceny ogólnej wskazały na wielkość problemu jakości wód, wymagającego rozwiązania w ramach planu gospodarowania wodami na obszarze regionu wodnego.

Przekroczenie norm zanieczyszczeń stwierdzono na następujących rzekach:

  • ze względu na wskaźniki tlenowe: Nieciecz, Pichna, Rgilewka, Kanał Mosiński (wraz z dopływami), Meszna, Wrześnica, Niesób, Ciemna, Maskawa, Mogilnica, Mała Wełna, Samica, Sama, oraz górny bieg Noteci (do Łobżonki).
  • ze względu na nadmierne zasolenie: Pichna i Rgilewka, niektóre dopływy Kanału Mosińskiego, Wełna oraz Noteć (na odcinku od Mątew do Łobżonki).
  • ze względu na zanieczyszczenia substancjami biogennymi: Pichna Ner, Rgilewka, Kiełbaska, Meszna, Wrześnica, Niesób, Ołobok, częściowo Trojanówki i Swędrni, Kanału Mosińskiego wraz z dopływami, Kopla wraz z dopływami, Główna, Wełna wraz z dopływami, Noteć (na odcinku od Kanału Pieranie do Gąsawki) oraz Warta w dwóch źródłowych stanowiskach, jak również na odcinku od Kopli do Samicy.

 

Wyniki ogólnej klasyfikacji wód powierzchniowych płynących w 2005 r. w regionie wodnym Warty

 

 

Ocena jakości wód wg zlewni bilansowych-zanieczyszczenie azotanami

 

Ocena jakości wód wg zlewni bilansowych - 5 klas jakości

 

Elementy oceny stanu jakościowego wód powierzchniowych

  • Wyniki ogólnej klasyfikacji wód powierzchniowych płynących

- liczba punktów z oceną w danej klasie

  • Ocena eutrofizacji

- wielkość powierzchni zlewni wrażliwych

  • Stopień zanieczyszczenia azotanami

- liczba punktów z wodami zanieczyszczonymi

 

Elementy oceny stanu jakościowego wód podziemnych

  • wielkość powierzchni zlewni z wodami piętra czwartorzędowego zanieczyszczonymi i zagrożonymi zanieczyszczeniem
  • wielkość powierzchni zlewni z wodami piętra trzeciorzędowego zanieczyszczonymi i zagrożonymi zanieczyszczeniem
  • wielkość powierzchni zlewni z wodami piętra mezozoicznego zanieczyszczonymi i zagrożonymi zanieczyszczeniem

 

Ocena stanu jakościowego wód powierzchniowych - ranking

Ranking* Nazwa Nr zlewni Ocena stanu ilościowego
1 Drawa XVII b. dobry
2 Gwda XVI dobry
3 Widawka IV dobry
4 Noteć pradoliny toruńsko - eberswaldzkiej XV dobry
5 Dolna Warta XVIII dobry
6 Warta od Widawki do Neru V dobry
7 Górna Warta I średni
8 Liswarta bez Kocinki II średni
9 Wełna XI średni
10 Warta od Liswarty do Widawki III słaby
11 Warta od Obrzycka do Noteci XII słaby
12 Prosna VIII słaby
13 Obra XIII słaby
14 Warta od Neru do Prosny VII słaby
15 Górna Noteć XIV słaby
16 Poznańskie Dorzecze Warty X słaby
17 Warta od Prosny do kan. Mosińskiego IX b. słaby
18 Ner VI b. słaby

 

*Wyższa pozycja w rankingu oznacza lepszy stan zlewni

 

Ocena stanu jakościowego wód powierzchniowych

 

Ocena stanu jakościowego wód podziemnych - ranking

Ranking* Nazwa Nr zlewni Ocena stanu ilościowego
1 Drawa XVII b. dobry
2 Gwda XVI b. dobry
3 Ner VI dobry
4 Liswarta bez Kocinki II dobry
5 Warta od Liswarty do Widawki III dobry
6 Warta od Widawki do Neru V dobry
7 Warta od Prosny do kan. Mosińskiego IX średni
8 Wełna XI średni
9 Warta od Obrzycka do Noteci XII średni
10 Widawka IV średni
11 Prosna VIII średni
12 Noteć pradoliny toruńsko - eberswaldzkiej XV średni
13 Dolna Warta XVIII średni
14 Górna Warta I słaby
15 Górna Noteć XIV słaby
16 Poznańskie Dorzecze Warty X b. słaby
17 Obra XIII b. słaby
18 Warta od Neru do Prosny VII b. słaby

 

*Wyższa pozycja w rankingu oznacza lepszy stan zlewni

 

Ocena stanu jakościowego wód podziemnych